जाणून घ्या एक्सपायरी संपलेले औषध खरंच विषात बदलते का?

पुणे – जीवन असेल तर आजारही होतील. एक दिवस व्हायरस येईल. त्यामुळे कधी ना कधी लोक मोसमी आजारांना बळी पडत राहतील. सर्दी-ताप यांसारख्या किरकोळ आजारांची औषधे आपण अनेकदा आपल्याजवळ ठेवतो. अशा परिस्थितीत, खरोखर आजारी असताना, औषध घेण्यापूर्वी, बहुतेक लोक निश्चितपणे ते कालबाह्य झाले आहे की नाही हे तपासतात.

अशा परिस्थितीत आपण औषधाच्या मागे पाहतो. जिथे त्याची एक्सपायरी डेट लिहिली आहे. काही वेळा औषधाची मुदत संपून फक्त 10-20 दिवस उलटले आहेत, त्यामुळे औषध घ्यावे की नाही हे समजत नाही. कालबाह्य झालेले औषध विष बनते असेही लोकांना वाटते. म्हणूनच त्याने ते खाऊ नये. त्यामुळे कालबाह्य झालेले औषध खरेच विषात बदलते का?

औषध कालबाह्य होणे म्हणजे काय?

औषधावर लिहिलेली कालबाह्यता तारीख म्हणजे त्या वेळेनंतर उत्पादक औषधाची प्रभावीता आणि सुरक्षिततेची हमी देणार नाही. म्हणजेच एक्सपायरी डेटनंतर औषधाने तुमचा आजार बरा होईल, याची खात्री औषध उत्पादक देत नाहीत.

वास्तविक, सर्व औषधे एकाच प्रकारची रसायने आहेत. काळाच्या बदलाबरोबर रासायनिक पदार्थांचा प्रभाव कमी होत जातो. उष्णता, आर्द्रता आणि इतर अनेक घटक औषधांच्या सामर्थ्यावर देखील परिणाम करतात. त्यामुळे त्यांची परिणामकारकता कमी होऊ लागते. डॉक्टर कालबाह्य झालेले औषध खाण्याचा सल्ला देत नाहीत. औषध विष बनू शकत नाही, परंतु त्याची प्रभावीता कमी होते. तसेच, यामुळे काही दुष्परिणाम होऊ शकतात.

यूएस फूड अँड ड्रग अॅडमिनिस्ट्रेशन म्हणते की कालबाह्य झालेली औषधे कधीही खाऊ नयेत. त्यामागील कारण म्हणजे औषध कालबाह्य झाल्यानंतर कोणत्या प्रकारचे बदल होतात याची फारशी माहिती उपलब्ध नाही. त्याचबरोबर काही औषधे कालबाह्य होऊनही लगेच परिणामकारक होत नाहीत, त्यामुळे काही औषधे घेणे धोकादायक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, गोळ्या आणि कॅप्सूल कालबाह्य तारखेनंतरही प्रभावी आहेत. त्याचबरोबर सरबत, आय ड्रॉप्स आणि इंजेक्शन्स इत्यादींचा वापर एक्सपायरी डेटनंतर अजिबात करू नये.

बहुतेक औषधांची परिणामकारकता त्यांच्यावर छापलेल्या एक्सपायरी तारखेपेक्षा जास्त असते. फार्मास्युटिकल कंपन्या जाणूनबुजून मार्जिन पिरियड्स ठेवतात, जेणेकरून एखाद्या व्यक्तीने एक्सपायरी डेटनंतर काही दिवसांनी चुकून औषध घेतले तरी त्याचे फारसे नुकसान होणार नाही. त्यामुळे औषध कालबाह्य झाल्यानंतर सेवन करू नये, असा एकूण जमा आहे. आणि चुकून खाल्लं असेल तर नक्कीच डॉक्टरांना दाखवावं.

You May Also Like